Sınai Mülkiyet Kanunu, İşverenin buluşa ilişkin hakkı ve hak talebinde bedel, SMK 115

**MADDE 115-** (1) İşveren, hizmet buluşu ile ilgili olarak tam veya kısmi hak talep edebilir. İşveren bu talebi, çalışanın bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren dört ay içinde yazılı olarak çalışana bildirmek zorundadır. Çalışana böyle bir bildirimin süresinde yapılmaması veya hak talebinde bulunulmadığına dair bildirim yapılması hâlinde, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanır.

(2) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin tam hak talebinde bulunması hâlinde bununla ilgili bildirimin çalışana ulaşması ile buluş üzerindeki tüm haklar işverene geçmiş olur.

(3) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin kısmi hak talep etmesi hâlinde, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanır. Ancak bu durumda işveren, kısmi hakka dayanarak buluşu kullanabilir. Bu kullanma, çalışanın buluşunu değerlendirmesini önemli ölçüde güçleştiriyorsa çalışan, buluşa ilişkin hakkın tamamen devralınmasını veya kısmi hakka dayanan kullanım hakkından vazgeçilmesini işverenden isteyebilir. İşveren, çalışanın bu isteğine ilişkin bildirimine tebellüğ tarihinden itibaren iki ay içinde cevap vermezse, işverenin kısmi hakka dayanarak buluşu kullanma hakkı sona erer.

(4) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin hak talebinde bulunmasından önce çalışanın buluş üzerinde yapmış olduğu tasarruflar, işverenin haklarını ihlal ettiği ölçüde, işverene karşı geçersiz sayılır.

(5) İşveren, tam hak talep etmediği takdirde, kendisine bildirimi yapılan buluşa ilişkin bilgileri, çalışanın haklı menfaatlerinin devamı süresince gizli tutmakla yükümlüdür.

(6) İşveren hizmet buluşu üzerinde tam hak talep ederse, çalışan makul bir bedelin kendisine ödenmesini işverenden isteyebilir. İşveren hizmet buluşu üzerinde kısmi hak talep ederse, işverenin buluşu kullanması hâlinde, çalışanın makul bir bedelin kendisine ödenmesini isteme hakkı doğar.

(7) Bedelin hesaplanmasında hizmet buluşunun ekonomik olarak değerlendirilebilirliği, çalışanın işletmedeki görevi ve işletmenin buluşun gerçekleştirilmesindeki payı da dikkate alınır.

(8) İşveren, hizmet buluşuna ilişkin talepte bulunduktan sonra, buluşun korunmaya değer olmadığını ileri sürerek bedelin ödenmesinden kaçınamaz. Ancak buluşun korunabilir olmadığı konusunda açılan dava sonucunda mahkemenin davanın kabulüne karar vermesi hâlinde çalışan, bedel talebinde bulunamaz.

(9) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin kısmi veya tam hak talebinde bulunmasını takiben bedel ve ödeme şeklî, işveren ile çalışan arasında imzalanan sözleşme veya benzeri bir hukuk ilişkisi hükümlerince belirlenir.

(10) Hizmet buluşu birden çok çalışan tarafından gerçekleştirilmişse, bedel ve ödeme şekli her biri için, dokuzuncu fıkraya uygun olarak ayrı ayrı belirlenir.

(11) Çalışan buluşları ile ilgili bedel tarifesi ve uyuşmazlık hâlinde izlenecek tahkim usulü yönetmelikle belirlenir.

(12) Çalışan, serbest buluş niteliği kazanmış hizmet buluşu konusunda 119 uncu madde hükümlerine tabi olmaksızın dilediği şekilde tasarrufta bulunabilir.

**Kanun Gerekçesi:**

Madde ile, işverene, kendisine yapılan bildirim
üzerine, buluş üzerinde tam veya kısmi hak talep etme fırsatı
verildiğine ilişkin hüküm düzenlenmiştir. Ayrıca hangi şartlarda
hizmet buluşunun serbest buluş niteliği kazanacağı açıklanmıştır.
İşverenin tam hak talep etmesi halinde, hizmet buluşu üzerindeki
hakların işverene geçmiş olacağı, işverenin kısmi hak talep etmesi
halinde ise buluşun serbest buluş niteliği kazanacağı ancak
işverenin buluşu kullanabileceği maddede düzenlenmiştir. Ayrıca,
kısmi hak talebi yapıldığı durumlarda, hangi şartlarda çalışanın
buluşa ilişkin hakkın işveren tarafından devralınmasını veya
kullanım hakkından vazgeçmesini isteyebileceğine ilişkin hüküm
düzenlenmiştir.
İşverenin buluş üzerinde hak talep edebilmesi için verilen sürenin
bitiminden önce, çalışanın herhangi bir tasarrufta bulunması ve bu
tasarrufun işverenin haklarını ihlal etmesi halinde, bu tasarrufun
işverene karşı geçersiz olacağı da maddede belirtilmiştir.
Madde ile, işverene de sır saklama yükümlülüğü getirilmiştir.
Burada amaçlanan koruma hakkını teminat altına almaktır.
Öngörülen sır saklama yükümlülüğü, iş hukukundaki gözetim ve
sadakat borcunun gereğidir. İşverenin sır saklama yükümlülüğü,
hem hizmet hem de serbest buluşlarda vardır. Ancak, işveren
hizmet buluşlanna yönelik tam hak talebinde bulunmuşsa, bu
yükümlülüğü kalkacaktır.

Madde ile ayrıca, çalışanın bir işletmedeki işi gereği bile olsa bir
buluş gerçekleştirmesi halinde, buluş yapanın ödüllendirilmesi
amacından yola çıkılarak, çalışanın bir bedel talep etme hakkı
olacağı, bedelin ödenme şartlan ve bedelin ne şekilde
hesaplanacağı da düzenlenmiştir. Çalışan buluşlan ile ilgili bedel
tarifesi ve uyuşmazlık halinde izlenecek tahkim usulüne ilişkin
düzenlemeler yönetmelikle yapılacaktır. Aynca, serbest buluş
niteliği kazanmış bir buluş için doğal olarak, çalışanın haber verme
veya teklifte bulunma yükümlülüğü olmadığı hükme bağlanmıştır.
Çünkü, çalışan yaptığı bildirimle, işvereni buluşun varlığından
haberdar etmiş olmaktadır.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top