Sınai Mülkiyet Kanunu, Marka tescilinde mutlak ret nedenleri, SMK 5

**Madde 5-** (1) Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez:

a) 4 üncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler.

b) Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler.

c) Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.

ç) Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler.

d) Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.

e) Malın doğası gereği ortaya çıkan şeklini ya da başka bir özelliğini veya teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan veya mala asli değerini veren şeklî ya da başka bir özelliğini münhasıran içeren işaretler.

f) Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak işaretler.

g) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesine göre reddedilecek işaretler.

ğ) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler.

h) Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler.

ı) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler.

i) Tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da tescilli coğrafi işaret içeren işaretler.

(2) Bir marka, başvuru tarihinden önce kullanılmış ve başvuruya konu mal veya hizmetler bakımından bu kullanım sonucu ayırt edici nitelik kazanmışsa bu markanın tescili birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre reddedilemez.

(3) Bir marka başvurusu, önceki marka sahibinin başvurunun tesciline açıkça muvafakat ettiğini gösteren noter onaylı belgenin Kuruma sunulması hâlinde birinci fıkranın (ç) bendine göre reddedilemez. Muvafakatnameye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

**Kanun Gerekçesi**:

Marka, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini, diğer
teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan
işarettir. Marka olarak kullanılabilecek işaretlerin seçiminde
serbesti olmasına rağmen tescil edilebilirlik bakımından bazı
kısıtlamalar getirilmiştir. Maddede, daha çok kamu yaran ile ilgili
görülen ve Enstitü tarafından resen incelenen ret nedenleri yer
almaktadır.
Maddenin birinci fıkrasının (a) bendi, 4 üncü maddede belirtilen
şartları sağlamayan işaretlerin marka olarak tescil edilemeyeceğini
düzenlemektedir. 4 üncü maddede, marka olabilecek işaretlere yer
verilmiş olup bir markanın, ayırt ediciliğe sahip olması markanın
en önemli niteliği olarak belirlenmiştir. Marka olarak tescil edilecek
bir işaret, teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt
etme özelliğine sahip olmalıdır. Bunun yanında, işaretin marka
olarak tescil edilebilmesi için sicilde gösterilebilir olması
gerekmektedir. Bu niteliklere sahip olmayan işaretin marka olarak
tescil edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, sicilde gösterilebilir
olmasına rağmen ilgili mal veya hizmetler için ayırt ediciliğe sahip
olmayan, dolayısıyla tüketiciler tarafından marka olarak
algılanmayacak işaretlerin tescil edilemeyeceği düzenlenmiştir.
2015/2424 sayılı AB Marka Tüzüğünün 7 nci maddesinde marka
olarak tescil edilemeyecek herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip
olmayan işaretler benzer şekilde düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde başvurusu yapılan mal
veya hizmet açısından tanımlayıcı olan, herkesin kullanımına açık
tutulması gereken ve hiç kimsenin tekeline verilemeyecek
işaretlerin tescil edilemeyeceği düzenlenmiştir. Söz konusu
işaretleri, münhasıran veya esas unsur olarak içeren markalann ret
nedeni olarak yer alması, rekabetin bozulmasının ve diğer
üreticiler ile tüketicilerin bundan zarar görmesinin önlenmesine
yönelik olarak tercih edilmiştir. 2015/2424 sayılı AB Marka
Tüzüğünün 7 nci maddesinde aynı hüküm yer almaktadır.
Maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde, tescil edilmiş veya daha
önce tescil için başvurusu yapılmış bir markanın aynı ya da ayırt
edilemeyecek kadar benzerinin, aynı veya aynı türdeki mal veya
hizmetlerle ilgili olarak reddi öngörülmüştür. Sicile kayıtlı önceki
marka sahiplerinin haklarının korunmasını amaçlayan bu hüküm
büyük oranda 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameden
alınmıştır.
Maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde ortak kullanıma ait,
ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek,
sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan
işaret veya adlandırmaları içeren işaretlerin tescil edilemeyeceği
düzenlenmiştir. Söz konusu işaretleri münhasıran veya esas unsur
olarak içeren markalann ret nedeni olarak yer alması üreticiler ile
tüketicilerin bundan zarar görmesinin önlenmesine yönelik olarak
tercih edilmiştir. 2015/2424 sayılı AB Marka Tüzüğünün 7 nci
maddesinde aynı hüküm yer almaktadır.
Maddenin birinci fıkrasının (e) bendi, 2015/2424 sayılı AB Marka
Tüzüğünün 7 nci ve Alman Marka Kanununun 8 inci maddesinde
aynen yer almaktadır. Böylelikle malın özgün doğal yapısından
kaynaklı olarak ortaya çıkan şeklini ya da başka bir özelliğini veya
teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olan veya mala asli
değerini veren şekli ya da başka bir özelliğini, münhasıran içeren
işaretler marka olarak tescil edilemeyecektir. Örneğin, otomobil
lastiği, portakal gibi doğası gereği başka şekillerde olamayacak
şekilleri münhasıran içeren işaretler ilgili mallar açısından marka
olarak tescil edilemez. Ancak bunlara özgün bir şekil verildiğinde
marka olarak tescili mümkün olabilecektir.
Maddenin birinci fıkrasının (f) bendi, mal veya hizmetin niteliği,
kalitesi veya coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanılgıya
düşürecek markalann tescil edilemeyeceğini hükme bağlamış olup
2015/2424 sayılı AB Marka Tüzüğünün 7 nci maddesinde ve Alman
Marka Kanununun 8 inci maddesinde aynen yer almaktadır.
Burada önemli olan, işaretin ortalama algılama seviyesine sahip
tüketiciyi yanıltıcı nitelikte olup olmadığıdır.
Maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde, ülkemizin de taraf olduğu
Paris Sözleşmesinin 2 nci mükener 6 nci maddesi uyannca
reddedilmesi gereken marka tescil başvuruları düzenlenmekte
olup, hüküm amlan sözleşme uyannca maddede yer almıştır. Atıf
yapılan Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 nci maddesi; \”Birlik
ülkelerine ait arma, bayrak ve diğer hükümranlık belirtilerinin ve
bu devletler tarafından kabul edilmiş resmi kontrol ve teminat,
işaret ve damgalannın aynca diğer armacılık sanatı açısından her
çeşit taklitlerin yetkili makamlann izni alınmadan gerek fabrika ve
ticaret markası ve bu markalan düzenleyen unsurlar olarak tescilini
ret veya iptal eylemeyi, uygun tedbirlerle kullanılmasının
yasaklanmasını temin hususunda. Birlik Ülkeleri mutabık
kalmışlardır.\” hükmünü amirdir. Aym maddenin birinci fıkrasının
(b) bendi hükmüne göre, bu yasak, üye devletlerden birinin veya
birçoğunun üyesi bulunduğu hükümetler arası örgütlerin
emareleri, kısaltılmış kelimeleri ya da diğer amblemleri, bayrak ve
armalan hakkında da uygulanır.
Maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi ile Paris Sözleşmesinin 2 nci
mükener 6 nci maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu
ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal
olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerin tescil izni vermediği
armalan, nişanlan veya adlandırmalan içeren işaretlerin tescil
edilemeyeceği vazedilmiş olup benzer hüküm 2015/2424 sayılı AB
Marka Tüzüğünün 7 nci maddesinde de yer almaktadır. Örneğin,
Fatih Sultan Mehmet gibi halka mal olmuş tarihi, kültürel
değerlerin marka olarak tescili mümkün değildir.
Maddenin birinci fıkrasının (h) bendi ile, dini değerleri veya
sembolleri içeren işaretlerin marka olarak tescil edilemeyeceği
hüküm altına alınmıştır. Bu hükümle .dini sembollerin ticari
çıkarlar için kullanılmasının önlenmesi amaçlanmıştır.
Maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi ile kamu düzenine veya genel
ahlaka aykırı marka tescil taleplerinin reddi düzenlenmiş olup,
benzer düzenleme 2015/2424 sayılı AB Marka Tüzüğünün 7 nci
maddesinde de yer almaktadır.
Maddenin birinci fıkrasının (i) bendi ile tescilli bir coğrafi işaretten
oluşan veya tescilli bir coğrafi işareti içeren markaların tescil
edilemeyeceği hüküm altına alınmış olup, bu düzenleme ile
müstakil bir sınai mülkiyet hakkı olan coğrafi işaretlerin korunması
amaçlanmıştır. Koruma kapsamı tescilli coğrafi işaretin ilgili
olduğu mal veya hizmetler gözetilerek belirlenecektir.
Maddenin ikinci fıkrasında, kullanım sonucu ayırt edicilik kazanmış
markaların birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerine göre
reddedilememe hali düzenlenmiş olup, hüküm AB Marka
Tüzüğünde de aynen yer almaktadır. Böylece temelde ayırt edici
niteliği bulunmayan bir işarete kullanım sonucunda ayırt edicilik
kazandıran ve onu marka haline getiren müteşebbis korunmuştur.
Maddenin üçüncü fıkrasında ise bir marka tescil başvurusunun,
önceki marka sahibinin başvurunun tesciline açıkça muvafakat
ettiğini gösteren noter onaylı belgenin Enstitüye sunulması halinde
birinci fıkranın (ç) bendine göre reddedilemeyeceği ve
muvafakatnameye ilişkin usul ve esasların yönetmelikle
belirleneceği hükme bağlanmıştır. Söz konusu hükümle
birbirleriyle ekonomik veya diğer yönlerden bağlı olanlar başta
olmak üzere, başvuru sahiplerinin piyasada birlikte var olma
yönünde ortaya koydukları iradenin korunması amaçlanmıştır.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top