Sınai Mülkiyet Kanunu, Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlar, SMK 121

**MADDE 121-** (1) 2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanan yükseköğretim kurumları ile Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarında yapılan bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda gerçekleştirilen buluşlar için, özel kanun hükümleri ve bu madde kapsamındaki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, çalışanların buluşlarına ilişkin hükümler uygulanır.

(2) Yükseköğretim kurumlarında yapılan bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda bir buluş gerçekleştiğinde buluşu yapan, buluşunu yazılı olarak ve geciktirmeksizin yükseköğretim kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Patent başvurusu yapılmışsa yükseköğretim kurumuna başvuru yapıldığına dair bildirim yapılır.

(3) Yükseköğretim kurumu, buluş üzerinde hak sahipliği talebinde bulunması durumunda, patent başvurusu yapmakla yükümlüdür. Aksi takdirde buluş, serbest buluş niteliği kazanır.

(4) Yükseköğretim kurumunun hak sahipliği talebine karşı buluşu yapan, buluşunun serbest buluş olduğunu ileri sürerek itiraz edebilir. Yapılan itiraz, yükseköğretim kurumu tarafından yazılı gerekçeler de belirtilerek karara bağlanır. Aksi takdirde buluş, serbest buluş niteliği kazanır.

(5) Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlar hakkında 115 inci, 116 ncı, 118 inci maddeler ile 119 uncu maddenin dördüncü fıkrası hükümleri uygulanmaz.

(6) Yükseköğretim kurumu başvurudan veya patent hakkından vazgeçmek isterse veya buluş, patent başvurusu yapıldıktan sonra serbest buluş niteliği kazanırsa, yükseköğretim kurumu öncelikle buluşu yapana başvuru veya patent hakkını devralmasını teklif eder. Buluşu yapanın teklifi kabul etmesi durumunda haklar devredilir. Bu durumda yükseköğretim kurumu, buluşu yapana patent alınması ve korunması için gerekli olan belgeleri verir. Yükseköğretim kurumu, başvuru veya patent hakkını buluşu yapana devretmesi durumunda inhisari nitelikte olmayan kullanım hakkını uygun bir bedel karşılığında saklı tutabilir. Buluşu yapanın teklifi kabul etmemesi durumunda patent başvurusu veya patent üzerindeki tasarruf yetkisi yükseköğretim kurumuna ait olur.

(7) Yükseköğretim kurumu, kusuru nedeniyle başvuru işlemlerinin veya patent hakkının sona ermesine sebep olursa buluşu yapanın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

(8) Buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu ve buluşu yapan arasındaki paylaşımı, buluşu yapana gelirin en az üçte biri verilecek şekilde belirlenir. Buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu hissesi ilgili yükseköğretim kurumu bütçesine özgelir olarak kaydedilir ve başta bilimsel araştırmalar olmak üzere yükseköğretim kurumunun ihtiyaçlarının karşılanması için kullanılır.

(9) 2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde tanımlanan öğretim elemanları ile stajyerlerin ve öğrencilerin diğer kamu kurumları veya özel kuruluşlarla belirli bir sözleşme kapsamında yapmış oldukları çalışmalar sonucunda ortaya çıkan buluşlar üzerindeki hak sahipliğinin belirlenmesinde, diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla sözleşme hükümleri esas alınır.

(10) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

**Kanun Gerekçesi:**

Madde ile, yükseköğretim kurumlarında yapılan
bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda gerçekleştirilen
buluşlar için, diğer özel kanun hükümleri ve maddede yapılan
düzenlemeler saklı tutularak, çalışanların buluşlarına ilişkin
hükümlerin uygulanacağı ve yükseköğretim kurumlarında
gerçekleştirilen buluşlarla ilgili olarak yükseköğretim kurumunun
hak sahipliğine ve başvuru yükümlülüğüne ilişkin temel kurallar ile
buluşun serbest buluş niteliği kazanmasına ilişkin şartlar
düzenlenmiştir. Üniversite mensuplarının üniversitede yükümlü
olduğu faaliyetleri gereği, üniversite kaynaklarını kullanarak ve
üniversitede elde ettiği deneyim ve çalışmalarına dayanarak buluş
gerçekleştirmiş olduğu dikkate alınarak yükseköğretim
kurumlarında ortaya çıkan buluşlarda hak sahipliğinin temel
olarak, çalışanların buluşlarında benimsenmiş olan ilke
doğrultusunda üniversiteye ait olacağı düzenlenmiştir.
Bununla birlikte buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim
kurumu ile buluşu yapan arasındaki paylaşımında, temel olarak
hem buluşu yapanın ödüllendirilmesi amaçlanmış hem de
üniversite kaynaklarının kullanılmış olması, üniversitenin hak
sahipliği durumunda buluş için patent alınması ve ticarileştirilmesi
sürecinde üstlenilen masraflar ve üniversitenin araştırma ve
geliştirme faaliyetlerinin devam edebilmesi için kaynak ayrılması
gerekliliği gibi durumlar dikkate alınarak, buluşun ekonomik olarak
değerlendirilmesi sonucunda elde edilen gelirin brüt miktarının en
az üçte birinin buluş sahibine aktarılması, kalan kısmının ise
üniversiteye gelir olarak kaydedilmesi öngörülmüştür.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top