Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki HMK Madde 12

Kanun Metni:

Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki

MADDE 12- (1) Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

(2) İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.

(3) Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir.

Kanun Gerekçesi:

1086 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde yer alan taşınmazlara ilişkin yetki kuralı, günümüz Türkçesine uyarlanıp, kısaltılarak yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, bir taşınmaz üzerindeki aynî hakka ilişkin dava ve işlerle, taşınmazın zilyetliğine veya Türk Medenî Kanununda düzenlenen hapis hakkından farklı olarak, taşınmazın her türlü alıkoyma hakkına ilişkin dava ve işler, taşınmazın bulunduğu yerde açılacaktır.

Hükümde, bu tür dava ve işler için, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisinin kesin olduğu açıkça belirtilmiştir. Taşınmaz üzerindeki aynî hakka ilişkin dava, doğrudan doğruya taşınmaz üzerindeki bir aynî hakka, örneğin istihkak davasında olduğu gibi, mülkiyet hakkına ilişkin olabileceği gibi; şahsî bir talep hakkı doğuran sözleşmeye dayanarak taşınmaz üzerinde bir aynî hak değişikliği veya aynî hak sahipliğinde bir değişiklik ortaya çıkaran bir dava açılıyorsa, böyle bir talep hakkına ilişkin dava da, taşınmazın aynına ilişkin dava olarak kabul edilip, madde kapsamında değerlendirilecektir. Buna karşılık, taşınmaza ilişkin olmakla birlikte, taşınmaz üzerinde aynî hakka değil de, şahsi bir hakka ilişkin dava, örneğin kiralanan taşınmazın tahliyesi davası için, bu hüküm uygulama alanı bulamayacaktır. Zira dava, taşınmaz üzerinde şahsî bir hakka ilişkindir. Şüphesiz böyle bir durumda, bir başka yetki kuralına göre, örneğin tahliye davası için, sözleşmenin ifa edileceği yer kuralına göre, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yine yetkili olabilir. Ancak, böyle bir durumda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi, bu maddede belirtildiği şekilde kesin yetkili olmayacaktır. Bir taşınmaz üzerindeki irtifak hakkına ilişkin davalar ise üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yerde açılacaktır. Bu hâlde de şüphesiz, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi, kesin yetkidir.

Taşınmaz üzerindeki aynî hakka ilişkin davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğeri için de dava açılabilecektir.

Eski Kanun Hükmü:

HUMK Madde 13 — Gayrimenkule mütaallik davalar, gayrimenkulün bulunduğu mahal mahkemesinde ikame olunur. Gayrimenkule mütaallik dava sebebi ne olursa olsun gayrimenkulün aynına veya gayrimenkul üzerinde bir hakka veya muvakkat olsa bile anın zilyedliğine veyahut hakkı hapsine mütedair olanlardır. İrtifak haklarına dair iddialarda, üzerine irtifak hakkı taallük eden malın bulunduğu mahal mahkemesi selahiyettardır.

Dava birden ziyade gayrimenkule ait ise gayrimenkullerden birinin bulunduğu mahal mahkemesinde ikame olunur.

Emsal Yargıtay Kararları

T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/638 Esas
KARAR NO : 2022/782
DAVA : Tapu İptali Ve Tescil
DAVA TARİHİ : 29/03/2022
KARAR TARİHİ : 18/11/2022

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı … İnş. ile dava dışı … Tic. A.Ş.arasında , İstanbul ili, … ilçesi, … pafta, … ada, … parselde inşa edilen … … Projesi … blok,…. Kat, … numaralı ofis nitelikli bağımsız bölümün satışı için … Noterliği tarih, … yevmiye numaralı taşınmaz satış vaadi sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme gereği … A.Ş. tarafından satışa konu bağımsız bölümün vergiler dahil tüm satış bedelinin ödendiğini ancak davalı yan tarafından söz konusu taşınmazın tapu tescilinin davadışı … AŞ. adına yapılmadığını, davaya konu taşınmaza ilişkin Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesinin, davadışı … A.Ş. tarafından Müvekkili Şirkete devredildiğini, sözleşmenin devri davalı yan tarafından kabul edildiğini, ayrıca taşınmazın teslimi Müvekkili Şirkete yapıldığını, ortak giderlere ilişkin ödemelerin ödeneceği banka hesabının müvekkili şirkete bildirildiğini, ortak giderlere ilişkin ödenecek tutarlar gibi taşınmaz ile ilgili tüm görüşmelerin de Müvekkili Şirket ile yapıldığını, davalı yan, … … Projesi … Gayrimenkul Satış Vaadi ve İnşaat Sözleşmesi gereğince alıcı tarafından taşınmaz için kararlaştırılan bedelin ödenmesi sonrasında bağımsız bölümün alıcıya devir ve teslim etmeyi kabul beyan ve taahhüt ettiğini, müvekkiline devredilen taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin 9. maddesi gereği; gayrimenkulün tapusunun, kat irtifakının kurulmasını takiben, alıcının 4.-5.-6. Maddelerde yazılı tüm sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirmiş olması şartıyla alıcı adına tescil edileceğinin kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından, taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin kendisine devredildikten sonra, … Noterliği’nin 26.12.2019 tarih ve … yevmiye numaralı ihtarname ile davalı yana işbu devir işlemi ile sözleşmeden doğan tüm hak ve yetkilerin kendisine devredildiği bildirilerek, satışa konu edilen taşınmazın kendisi adına tescili ve tapu devrinin yapılması ihtar edildiğini, müvekkili ne satış vaadine konu gayrimenkulün teslimi gerçekleştirildiğini ancak Davalı yan tarafından tapu tescil işlemlerinin müvekkili adına yapılmadığını, akabinde müvekkili tarafından tekrar 21.12.2021 tarihinde, … Noterliği 21.12.2021 Tarih ve … yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taşınmazın Müvekkil adına 7 iş günü içinde tescilinin yapılması ve binanın iskanının derhal alınarak tarafına teslim edilmesini içerir ihtarname gönderildiğini, davanın açıldığı tarih de dahil olmak üzere taşınmaz satış vaadine konu gayrimenkulün kat irtifakı tapusunun davalı şirket adına kayıtlı olduğunu, müvekkilinin, noterden resmi şekilde yapılan taşınmaz satış vaadi sözleşmesi gereği üzerine düşen tüm edimleri yerine getirdiğini ve bahsi geçen 2 ihtarnamenin, şifahen yapılan görüşmeler ve sözleşmede belirtilen sürelere rağmen; davalı yanca, tapu tescil işlemini ne davadışı sözleşmeyi devreden şirkete ne de sözleşmeyi devralan Müvekkili şirkete yapılmadığını, İstanbul ili, … ilçesi, … pafta, … ada, … parselde inşa edilen … … Projesi A blok, 12. Kat, 92 numaralı ofis nitelikli bağımsız bölüme ilişkin tapunun davalı adına iptali ile Müvekkili Şirket adına tapuya kayıt ve tescilinin yapılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde, huzurdaki davada arabuluculuğa başvuru dava şartı yerine getirilmeden dava açıldığını,, huzurdaki davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, HMK. 12. Maddesinde, ‘Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir’. denildiğini, davaya konu … Ada, … Parsel sayılı, … bağımsız bölüm no’lu ofis niteliğindeki taşınmazın, İstanbul İli, … İlçesi’nde yer aldığını, taşınmazın bulunduğu yer itibariyle … Asliye Ticaret Mahkemelerinin kesin yetkili olduğunu, davacı tarafın iddialarının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek öncelikle, dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine, yetki itirazının kabulü ile yetkisizlik kararı verilmesine, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun, usul ve yasaya ve içtihatlara aykırı ve kötü niyetli davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilince cevap dilekçesi, davacı vekilince cevaba cevap dilekçesi sunulduğu görüldü. Davalı vekilinin cevap dilekçesi incelendiğinde , taşınmazın bulunduğu yerin … olduğu, HMK 12. Maddesine göre … Asliye Ticaret Mahkemelerinin kesin yetkili olduğunun bildirilerek mahkeme yetkisine itiraz edildiği görüldü.
HMK 12. Maddesinde “ Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir.” denilmektedir.
HMK 114/ç Maddesinde “Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması” denilmektedir.
HMK 115/1 Maddesinde “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” denilmektedir.
Dava dilekçesi incelendiğinde, davanın satış vadi sözleşmesine dayalı tapu iptal tescil davası olduğu ve dava konusu taşınmazın … hudutlarında kaldığı tespit edildiğinden HMK 12, HMK 114/ç ve HMK 115/1. Maddesi gereğince aşağıdaki şekilde dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın HMK 12, HMK 114/ç , HMK 115/1 Maddeleri gereğince Mahkememiz yetkisiz olduğundan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine,
2-HMK 20. Maddesine göre İş bu karara karşı süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliği tarihiden itibaren 2 hafta içinde taraflardan birinin, kararı veren mahkememize başvurarak dava dosyasının yetkili … Asliye Ticaret Mahkemeksine gönderilmesinin talep edilmesi gerektiği aksi takdirde mahkememizce resen davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,
Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde … Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle karar verildi. 18/11/2022

T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ


ESAS NO : 2021/72 Esas
KARAR NO : 2021/116


DAVA : Tapu İptali Ve Tescil (Satın Almaya Dayalı)
DAVA TARİHİ : 02/02/2021
KARAR TARİHİ : 04/02/2021


Mahkememizde görülmekte olan Tapu İptali Ve Tescil (Satın Almaya Dayalı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği 02/02/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacı, müvekkilinin Davalı şirket…A.Ş. ile 20.02.2014 tanzim tarihli… Satım Sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşmeye göre İstanbul İli, Esenyurt İlçesi,…Köyü, … Ada da yer alan…Blok (Sözleşmede…Blok olarak tanımlı) 8.Kat, 155 no’lu bağımsız bölümün satım bedelinin 345.000,00 TL olarak belirlendiğini, ödeme şeklinin 20.02.2014 tarihli konut satış sözleşmesinde peşinat olarak 30.000,00 TL kararlaştırıldığını, geri kalan tutarların ise peşinat ödemesi yapıldıktan sonra son ödemesi 5.000,00 TL olmak kaydıyla her ay 10.000,00 TL olarak taksitlendirildiğini, senet listesi isimli belgede ödeme takvimi belirlendiğini, müvekkilinin taşınmazın satış bedelini tamamen ödediğini, taşınmazın, satış sözleşmesi gereğince 30.06.2016 tarihinde müvekkiline teslim edilmesi gerekirken 20.06.2017 tarihinde teslim edildiğini, taşınmazın teslim alınmasına ilişkin davet yazısı 16.05.2017 tarihli olup işbu yazıda, konut teslim gününün 20.06.2017 tarihi olacağının belirtildiğini, müvekkilinin teslimde gecikme olunca ve akabinde tapu devrinde sorunlar çıkınca konuyu araştırdığını ve dava konusu taşınmazın üzerinde ihbar olunanlar … A.Ş. ve…A.Ş. lehine ipotekler olduğunu öğrendiğini, müvekkilinin borcunu ifa ettiğini ve mülkiyet hakkını talep edebilecek hale geldiğini beyanla, dava konusu gayrimenkulun 3. Kişilere satış ve devrinin engellenmesi açısından HMK 389. Maddesi ve devamı maddeleri uyarınca tapu kaydına teminatsız ihtiyati tedbir konulmasını, yine müvekkilinin telafisi mümkün olmayan zararlarının önlenmesi açısından ihbar olunan … T.A.Ş ve ihbar olunan … A.Ş. tarafından konulan ve tapu kaydında mevcut tüm ipoteklerin ve varsa diğer takyidatlar ile yapılacak her türlü yasal takibin dava sonuçlanıncaya ve karar kesinleşinceye kadar durdurulması mahiyetinde HMK 389 ve devamı maddeleri uyarınca teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, İstanbul İli, Esenyurt İlçesi,… Köyü, … Ada, …Blok 8. Kat, 155 numaralı taşınmazın davalı …A.Ş.’ adına olan tapu kaydının iptali ile İstanbul İli, Esenyurt İlçesi,… Köyü,… Ada, … Blok 8. Kat 155 numaralı bağımsız bölümün müvekkili adına tüm takyidatlardan ari olarak tapuda kayıt ve tesciline tapu senedinin müvekkiline teslimine, ihbar olunanlar tarafından konulan ipoteklerin terkin edilerek tapu müdürlüğüne bildirilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafça ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescili istemine ilişkindir.
HMK 12/1 maddesinde “ Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir” şeklinde yetkiye ilişkin düzenleme yapılmıştır.
Davacı tarafça, İstanbul İli, Esenyurt İlçesi, …Köyü, …Ada, … Blok 8. Kat, 155 numaralı taşınmazın davalı …A.Ş.’ adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tüm takyidatlardan ari olarak tapuda kayıt ve tesciline karar verilmesi talep edilmiş olup davaya bakmaya HMK 12/1 gereğince taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Kesin yetki hali kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır.
Bu haliyle dava konusu tapu iptal ve tescil istemine ilişkin davada dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin Esenyurt olduğu açık olup, HMK 12/1 maddesi gereğince belirtilen yetkili mahkeme düzenlemesi kesin yetki hali olup, kamu düzenine ilişkin olmakla davaya bakmakla yetkili mahkemenin taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olan Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, mahkememizin yetkisizliğine ve dosyanın görevli ve yetkili mahkeme olan Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklanacağı üzere;
1- Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 12/1, 114/1-ç maddeleri gereğince mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,
2- HMK 20/1 maddesi gereğince, kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili BAKIRKÖY ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE tevzi edilmek üzere Bakırköy Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
3-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı ile tedbir talebi hususlarının yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; tarafların yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
04/02/2021

 

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top